Genealogie van de familie Mastboom


Ruim twee eeuwen lang behoorde de familie Mastboom tot de elite van Oud Gastel. Hieronder staan we stil bij de belangrijkste voorvaders van Henri Mastboom.


Petrus Mastboom (1746-1820)


De stamvader van de Gastelse familie Mastboom en de betovergrootvader van Henri Mastboom. De ouders van Petrus bezaten de grootste bierbrouwerij van Wouw. Petrus zelf kocht in 1774 de bierbrouwerij “Het Bourgondisch Kruis” in Oud Gastel en vond er ook een echtgenote. Hij behoorde meteen tot de notabelen; hij wordt enkele malen vermeld op schepen in Oud Gastel. In die functie speelde hij een rol in de Franse Tijd. Eerst verijdelde hij met enkele collega’s in 1793, toen de Fransen naderden, de onderwaterzetting van het omringend gebied. Enkele jaren later spande hij zich in voor teruggave van de kerk aan de katholieken.

Johannes Mastboom (1785-1862)


Johannes bracht het nog verder dan Petrus. Ook hij was bierbrouwer, maar de laatste tien jaar van zijn leven was hij burgemeester van Oud Gastel. Zijn broers behoorden ook tot de notabelen. Een broer bezat een bierbrouwerij in Oudenbosch. Een andere broer was advocaat, statenlid en burgemeester van Breda.

Henricus Mastboom (1834-1887)


Johannes Mastboom kreeg met zijn vrouw Antonia Bus negen kinderen. Het gezin bracht vijf religieuzen voort. Slechts twee zonen trouwden, zij bleven allebei in het dorp. De jongste van die twee, Henricus, richtte in 1863 een brandverzekeringsmaatschappij op, die hij tooide met de fraaie naam “Zekerheid Geeft Rust”. De maatschappij verzekerde vooral boerderijen van bonafide eigenaren, van wie men kon aannemen dat zij ‘den “rooden haan” niet fokten’ (zelf brand zouden stichten). De aandeelhouders ontvingen doorgaans hoge winstuitkeringen.

In 1866 was Henricus medeoprichter van de Gastelse Beetwortelsuikerfabriek. Deze nieuwe industrie was zo kapitaalintensief dat ze ongeschikt was als familiebedrijf. Vooral lokale notabelen zonder binding met de suikerindustrie investeerden erin, aangetrokken door een hoge winstverwachting. De fabrieken hadden veel ongeschoolde arbeiders nodig in campagnetijd, wanneer er juist weinig ander werk was. Je zou kunnen zeggen: wat goed was voor de Mastbomen, was ook goed voor het volk. Henricus vervulde daarnaast enkele publieke functies: hij was een paar jaar penningmeester van het RK Armbestuur en van 1877 tot zijn dood in 1887 burgemeester. Hij wordt getypeerd als een “bezadigd en gematigd man, die de gemeente rustig bestuurde”. Hij bouwde een neoclassicistisch herenhuis aan de Kerkstraat (nummer 67, later het huis van dokter Dautzenberg, die na het overlijden van Henricus met diens weduwe trouwde).

Petrus Mastboom (1819-1896)


Petrus was de oudere broer van Henricus en zette de brouwerij voort. Diens woonhuis en het bedrijf stonden aan de Dorpstraat 46. Petrus Mastboom was de enige van de negen kinderen die voor nageslacht zorgde. Dat deed hij goed: uit twee huwelijken werden zes kinderen geboren. Zijn eerste vrouw kwam uit Roosendaal, de tweede uit Baarle-Nassau. Toen zoon Gerardus (uit het eerste huwelijk) in 1874 trouwde, liet zijn vader voor zichzelf, zijn tweede echtgenote Adriana Gillis en hun drie jonge kinderen op de plaats van de moestuin naast de brouwerij een nieuw huis bouwen: het huidige pand Dorpsstraat 44.

Antonius Mastboom (1868-1954)


De omvang van het familiefortuin van de Mastbomen valt enigszins af te leiden uit de Gastelse ranglijst van belastingbetalers. ln 1896 waren de hoogst aangeslagenen burgemeester De Bie, dokter Dautzenberg en de beide bierbrouwers vader Petrus en zoon Gerardus Mastboom. Het brouwen van bier was eeuwenlang een winstgevend bedrijf geweest, maar omstreeks 1900 keerde het tij. Van de 207 brouwerijen die Noord-Brabant toen telde, waren er in 1930 nog maar 23 in bedrijf.

Een zoon van Gerardus schakelde nog over op het drogen van groente, maar in 1922 sloot hij definitief de poort van 'Het Bourgondisch Kruis'en vertrok met zijn gezin naar Roosendaal. Met de sluiting van de brouwerij eindigde de ambachtelijke activiteit van de familie. Oud Gastel zou hen niet meer zien 'werken'.

De oudste van de zes kinderen van Petrus Mastboom, de arts Johannes, was weliswaar zichtbaar actief in een duidelijk beroep, maar hij deed dat ver weg in Den Haag, waar hij naam maakte als grondlegger van het Westeinde- ziekenhuis. Alleen de twee jongsten, uit het tweede huwelijk, bleven in het dorp: Petrus (1867-1949) en Antonius (1868-1954). Piet was directeur van de door Henricus opgerichte verzekeringsmaatschappij. Hij woonde tegenover de kerk, en kreeg één zoon, Jan. Deze volle neef van Henri Mastboom brak met de familietraditie: hij huwde 'beneden zijn stand' en was, naar men zegt, allerminst zuinig. Ook hij verliet Oud Gastel.

Antonius Mastboom (de vader van Henri) werd in 1898 op 29e zijn de jongste burgemeester van Nederland. In 1904 trouwde hij met Maria Brosens (1879-1963). Zij hadden een goed huwelijk, maar geen rijke kinderzegen. Marie verloor haar eerste kindje, een meisje, na een val tijdens de zwangerschap. Op 16 juli 1907 werd een zoon geboren. De gelukkige ouders plantten een moerbeiboompje in de tuin achter het huis. Henri, of Harrie, zoals hij in Gastel werd genoemd, zou enig kind blijven.

Toon Mastboom zou 42 jaar het burgemeestersambt bekleden, wat hij combineerde met tal van andere posten. Zo vertegenwoordigde hij West-Brabant 27 jaarlang in de Provinciale Staten. Een kandidaatstelling voor de Tweede Kamer leverde onvoldoende stemmen op, maar dat heeft niet aan Oud Gastel gelegen. Hij was dijkgraaf, eerst van het waterschap Mark en Dintel, later van Heerjansland. Bovendien was hij commissaris en/of aandeelhouder en/of directeur in een aantal ondernemingen, de brandverzekeringsmaatschappij 'Zekerheid Geeft Rust', de waterleidingmaatschappij Noord-West-Brabant en in de suikerfabrieken. Hij maakte zich sterk voor her katholiek onderwijs: het Roosendaalse St. Norbertrus-en het St. Gertrudislyceum en de St. Radboudstichting. Daarnaast zat hij in tal van besturen, zoals van de R.K. Kiesvereniging, de Elisabethvereniging, de Paulusvereniging (tegen drankmisbruik) en de handboogschutterij 'Eendracht maakt macht'

De standsbewustheid en rijkdom die Toon en Marie van huis uit kenden, leidde bij hen niet tot een leven in weelde, integendeel. 's Zondags zagen de Gastelaars hen naar de kerk gaan, keurig gekleed, maar altijd hetzelfde. Over de satijnen zomerjas van Marie grapte men dat het de voering was van haar winterjas. Ook werd er beweerd dat zij en het personeel 's winters rond het fornuis in de keuken zaten met de voeten in een bak hooi om brandstof te sparen en dat ze het afwaswater voor verhitting eerst opwarmden in de zon. Dat alles was niet waar, maar het beeld zat er niet ver naast.

Marie had een kostbare, zestigdelige huwelijksuitzet meegekregen, rnet onder meer kuitlange hemden, afgezet met Brusselse kant. Ze heeft er haar hele leven mee gedaan, want alles werd eindeloos versteld. Achter hun huis bezaten ze een enorm stuk grond met een boomgaard, moestuin en weilanden. In de schuur stonden schapen, Marie heeft ook een aantal jaren kippen gehouden. Ze waren vrijwel zelfvoorzienend. Het wecken van groente, oogsten van fruit en het maken van jam en gelei nam ieder seizoen veel tijd in beslag. Ze aten uiterst eenvoudig. Koffie en thee tussendoor was er niet bij. En de thee werd - dit verhaal klopt wel- afgemeten met een vingerhoed.

Deze sobere levenswijze, die steeds ongewoner werd naarmate de welvaart steeg, verrvachtten zij ook van hun personeel en pachters. Als die zich met hard werken een beetje luxe konden veroorloven, was het zaak die uit het zicht van meneer en mevrouw te houden, want anders zou de pachtprijs stijgen. Op gezette tijden inspecteerden zij hun boerderijen. Als zij daar in hun eenvoudige, niet al te nieuwe auto arriveerden, was de radio weggeborgen, het natuurstenen tuinpad tijdelijk verwijderd. Begin 1940 nam hij afscheid als burgemeester, op eigen verzoek. Bij zijn aantreden was hij ‘s lands jongste burgemeester, bij zijn vertrek de oudste. Zoon Henri verwachtte zijn vader op te kunnen volgen als burgemeester. Tot beider grote teleurstelling is dit echter nooit gebeurd.